Nếu bạn đang cầm trên tay một chai Cô Cà Chua có dán chiếc tem tròn nhỏ này, là bạn đang mang niềm vui và may mắn đến với các em nhỏ mắc chứng rối loạn phát triển, trong đó có các bé rối loạn tự kỷ. Vì đây là sản phẩm có sự chung sức của các em, chung lòng của các thầy cô giáo.

Có chiếc thì dán ngay, có chiếc thì lệch và nhăn, nhưng không khác nhau về vẻ đẹp. Bởi phía sau nó việc các em đã tự kiếm thêm thu nhập cho mình, cha mẹ các em có thêm niềm tin yêu, các thầy cô giáo có thêm giáo cụ để thực hành ý nghĩa.

Và gia đình Thảo Mộc Xanh và Cô Cà Chua cùng bạn tạo thêm giá trị, làm cho tình cảm tuần hoàn, kinh tế tuần hoàn, đúng hơn là giáo dục tuần hoàn. Dù nhỏ thôi, ai cũng thấy tinh thần được cân bằng hơn, mỗi ngày.

1. "Thảo Mộc Xanh có thể hướng nghiệp cho các cháu VIP được không?"

Nhà mình tự hỏi và trăn trở nhiều năm. Làm sao để tạo ra việc làm phù hợp cho các bạn nhỏ rối loạn phát triển, các cháu tự kỷ khi bước vào tuổi trưởng thành? Làm sao để các em có thể tự lập một phần và giảm bớt gánh nặng kinh tế và tâm lý cho cha mẹ?

Làm sao những việc mình làm, có thể san ra cho các em, nếu được.

Ngơ ngẩn nhiều năm, rồi cũng ngỡ ngàng "à" lên, rằng: Chẳng có hướng nào tốt hơn là đi từ những gì mình đang có.

Thế là mỗi tháng, Thảo Mộc Xanh (thông qua việc bán các sản phẩm Cô Cà Chua) đều chuẩn bị quà tặng gửi đến khách hàng, bán theo các chương trình công tác xã hội cho người thân quen. Thế là nhà mình nghĩ ra một ý tưởng: thử để các cháu tham gia công đoạn dán tem lên chai xem sao?

Nếu dán được - dù phẳng đẹp hay còn nhăn nhó – nhà mình sẽ mua lại hết. Vì…

Tem dán phẳng có cái đẹp của sự chỉn chu.

Tem dán nhăn lại có cái đẹp của cảm xúc.

Và vì có nhiều điều ẩn giấu sâu hơn trong đó.

Thế là nhà Thảo Mộc Xanh họp với Trung tâm Tư vấn Tâm lý Sáng tạo Đồng Bào và Trung tâm Gia An (nơi đang can thiệp, trị liệu cho trẻ tự kỷ), cùng với “sếp” Tòhe (nơi tổ chức sân chơi sáng tạo cho các cháu mắc rối loạn phát triển).

Chúng mình “chạy” thử và sau 4 tuần kết quả thật bất ngờ, có ba cháu làm được...

2. Hành trình tỉ mẩn bên những chiếc tem nhỏ

Chiều hè đầu tháng 7 năm 2025, nhà mình sang Trung tâm Gia An để thăm các em. Trước đó vài tuần, 200 chiếc tem thử nghiệm đã được gửi sang đây.

Phòng học của các em nằm ở tầng 4. Đứng ngoài cửa đã nghe thấy tiếng hét, tiếng gọi, tiếng cười nói đan xen. Giữa không gian ấy, nổi bật là giọng thầy Long kiên nhẫn lặp đi lặp lại:

"Miết đi con… Đúng rồi! Con miết chậm, chậm thôi. Được rồi, không xé, đưa thầy nhé..."

Thầy Long là người đầu tiên phụ trách hướng dẫn các bạn nhỏ trong hoạt động dán tem. Thầy đã gắn bó với Gia An đến năm thứ 8 - cái nghề mà thầy bảo không thể làm chỉ bằng chuyên môn, mà phải có sự kiên nhẫn và nhiều tình thương với các cháu. Thầy khẽ bóc một đầu chiếc tem rồi dán trước lên chai nhựa rỗng, chia sẻ:

“Các cháu thường có bài tập vận động từ dễ đến phức tạp, và dán tem là một bài tập thay thế với trẻ tự kỷ vừa hay  vừa có thu nhập cho các cháu. Đây được xếp vào nhóm hoạt động phức tạp, ví dụ định hình đúng hướng rồi dán mép tem đầu tiên, đã thử nhiều lần nhưng các cháu chưa làm được. Mình vẫn cần dán trước phần đầu, rồi để các cháu dán phần còn lại…”

Việc dán tem yêu cầu sự phối hợp giữa tay và mắt, có cháu dán chưa hết một tem là mất tập trung. Có cháu dán xong lại xé luôn, vì chưa kịp hiểu việc mình vừa làm là xong rồi. Mỗi bước đều phải kiên nhẫn dạy lặp đi lặp lại”.

Thầy Long chia sẻ thêm, hoạt động dán tem là bài tập có chủ đích, có ý nghĩa với các bạn. “Nếu không có việc để làm, nhiều bạn sinh ra hành vi gây rối, gây phiền toái hoặc tự làm đau chính mình: cấu bạn, cấu mình, nhổ nước bọt, thậm chí bôi… phân lên người. Việc luyện tập hàng ngày giúp các bạn tập trung việc làm có ích, ngoài ra với nhiều bạn thích nghịch giấy còn giúp bạn thỏa mãn nhu cầu cảm giác”.

Bài học vận động này có phần thưởng. Mỗi tem các em dán hoàn thành sẽ được trả công, kể cả tem dán lỗi. Với chúng tôi, những chiếc tem dán lỗi cũng có nét đẹp riêng, khi đó là cả một sự cố gắng của các cháu, và sự kiên nhẫn hướng dẫn, dạy dỗ của những thầy cô tâm huyết như anh Long.

3. Những đồng lương đầu tiên mang giá trị "tiền tỷ"

"Chúc mừng anh cả Trung Ninh, chúc mừng mẹ Vân Anh. Không bõ công bao nhiêu năm mẹ kiên cường chiến đấu cùng con. 400k mà to hơn cả tiền tỷ bác nhỉ. Hạnh phúc thật đó..."

Đọc được dòng bình luận chúc mừng của một phụ huynh, Thảo Mộc Xanh không khỏi xúc động. Với nhiều người, 400.000 đồng không phải là khoản tiền lớn. Nhưng với một gia đình có con tự kỷ, đó là đồng tiền đầu tiên con tự kiếm được bằng sức lao động của mình. Giá trị của nó không nằm ở con số, mà nằm ở niềm tin - niềm tin rằng con mình có thể làm được và tương lai phía trước sẽ bớt đi những âu lo.

Tất cả sản phẩm các cháu dán, Thảo Mộc Xanh mua lại với giá gấp ba lần ở xưởng. Giai đoạn đầu mang đi làm quà tặng cho khách hàng thông qua nhiều hình thức. Sau khi các cháu đã dán được đều đặn, chúng tôi duy trì gửi tem hàng tháng để các cháu luyện tập và làm việc, rồi quyết định bán các sản phẩm được hoàn thiện bởi thanh thiếu niên tự kỷ như trên tay các bạn đây. 

Ngay trong tháng 7 này, để có thu nhập cao hơn cho các cháu, Thảo Mộc Xanh mong muốn mang những sản phẩm ấy đi triển lãm, trưng bày để lan tỏa sự thấu hiểu, mỗi chai bán có dán sticker của các cháu khi bán được ở những nơi này sẽ trích thêm 5.000đ. Biết đâu, bạn bè gần xa sẽ cùng mua ủng hộ, giúp thu nhập các cháu VIP tăng gấp bội.

Thảo Mộc Xanh tin rằng ai cũng có quyền được lao động. Điều các em cần là một cơ hội phù hợp và sự hướng dẫn đúng cách để tạo ra giá trị.

4. Bạn chính là một mảnh ghép của hành trình

Nếu bạn đang đọc những dòng này, chắc hẳn bạn đã hiểu vì sao chai Cô Cà Chua trên tay mình lại mang chiếc tem tròn đặc biệt ấy.

Nếu bắt gặp một chiếc tem dán hơi lệch hay có nếp nhăn, mong bạn đừng vội nghĩ đó là một lỗi sản xuất. Hãy đón nhận nó như một dấu vết của một hành trình học hỏi đầy kiên nhẫn.

Hoạt động dán tem của Thảo Mộc Xanh tại ngày hội “Tôi có thể làm việc” - Chuỗi trải nghiệm nghề nghiệp dành cho thanh thiếu niên tự kỷ nhằm tăng cường nhận thức xã hội và từng bước hướng tới hoà nhập cộng đồng cho các em.

Cô Cà Chua vốn là dòng sản phẩm sinh học được tạo ra với mong muốn mang đến giải pháp an toàn cho con người và môi trường. Nhưng nhà mình mong hành trình ấy không chỉ dừng lại ở những sản phẩm "sạch", mà còn mở ra những cơ hội "xanh" – cơ hội để thanh thiếu niên tự kỷ được tạo cơ hội học nghề và việc làm, để gia đình các em có thêm điểm tựa, và để cộng đồng nhìn nhận các em bằng sự thấu hiểu.

Thảo Mộc Xanh hy vọng, khi biết câu chuyện phía sau, bạn sẽ mỉm cười và thêm tin vào những điều tử tế nhỏ bé.

Cảm ơn bạn vì đã quét chiếc mã QR này, và từ giây phút này, bạn đã chính thức trở thành một phần trên hành trình đầy nhân văn mà Thảo Mộc Xanh cùng cộng đồng thanh thiếu niên tự kỷ cùng bố mẹ, thầy cô bền bỉ bước đi mỗi ngày.

Thảo Mộc Xanh